Jak uczelnie i szkoły uczą informatyki? W przestarzały sposób – tak uważa niemal 8 na 10 polskich programistów ankietowanych na zlecenie Amazon Web Services. Według 78 proc. z nich programy nauczania wymagają szybszej reformy, bo obecnie nie nadążają za rozwojem sztucznej inteligencji w branży IT.
68 proc. respondentów postuluje, by kompetencje związane z AI wprowadzano już w szkołach średnich. Najważniejszą, a jednocześnie najtrudniejszą kompetencją przyszłości jest krytyczne myślenie i umiejętność oceny tego, co generuje sztuczna inteligencja, na co wskazuje 77 proc. ankietowanych. Obecny system edukacji, gdzie zadania rozwiązuje się „pod klucz”, wcale nie zachęca do rozwijania takiego sposobu myślenia.
Młodym ludziom sztuczna inteligencja może się przydać na start kariery. 74 proc. badanych potwierdza, że dzięki AI początkujący programiści szybciej wnoszą wartość do pracy zespołu. Co więcej, aż 76 proc. twórców oprogramowania poleciłoby młodemu człowiekowi karierę w tej branży. Głównym argumentem są wynagrodzenia i perspektywy rozwoju, które wskazuje 44 proc.
Krytyczne myślenie ważniejsze niż znajomość Pythona
W badaniu zapytano też, które umiejętności będą najważniejsze za 5 lat. Najwięcej wskazań miało krytyczne myślenie (57 proc.), architektura systemów (55 proc.) i zarządzanie systemami AI (53 proc.). Zaledwie co dziewiąty programista uważa, że ręczne pisanie kodu nadal będzie kluczowe.
Oczekiwania pracodawców nie są już takie same jak kilka lat wcześniej. Bardziej niż lata doświadczenia z konkretnym językiem kodowania (5 proc.) cenią ciekawość i gotowość do eksperymentowania (33 proc.).
Jak bardzo zmieniła się praca w branży IT, pokazują deklaracje badanych. Prawie połowa (45 proc.) z nich musiała w ciągu ostatnich dwóch lat znacząco rozwinąć swoje kompetencje z powodu AI. Zatem choć sztuczna inteligencja może pomóc młodym specjalistom na początku kariery, to muszą za nią nadążyć.
Programiści masowo korzystają z AI
Programiści są grupą zawodową, która jest bardzo otwarta na pracę z narzędziami AI. 97 proc. z nich korzysta z nich co najmniej raz w tygodniu. Codziennie robi to 87 proc. W ten sposób wyróżniają się na tle średniej dla świata, bo według „Stack Overflow Developer Survey 2025” nieco ponad połowa (51 proc.) programistów na świecie korzysta z AI codziennie.
Dzięki AI aż 17 na 20 twórców oprogramowania odnotowało wzrost produktywności, a średnio oszczędzają 7,3 godziny tygodniowo. Ten czas mogą przeznaczyć na inne zadania: 32 proc. rozwiązuje wtedy trudniejsze problemy techniczne, 28 proc. przeprowadza weryfikację wyników AI, a 27 proc. projektuje architekturę. Dodatkowo wykorzystanie sztucznej inteligencji przekłada się na przewagę konkurencyjną – aż 78 proc. programistów uważa, że tak się dzieje w ich firmie.
Sztuczna inteligencja to miecz obosieczny
4 na 5 badanych sądzi, że w ciągu najbliższych pięciu lat znacznie zwiększy się rola agentów AI – staną się standardową częścią zespołów programistycznych. 78 proc. przewiduje, że zmieni się też rola programisty. Bardziej skupią się na nadzorowaniu i koordynowaniu systemów sztucznej inteligencji. Jednocześnie badani raczej nie martwią się o brak zadań – tylko 6 proc. spodziewa się, że AI przejmie większość ich obecnej pracy.
Czy to oznacza, że zdaniem programistów nie ma żadnych negatywnych stron? Wręcz przeciwnie. 2 na 5 respondentów zwraca uwagę na ryzyko zagrożenia bezpieczeństwa i jakości kodu generowanego przez AI. Obawiają się też nadmiernego uzależnienia od AI, co deklaruje 38 proc. Wykazano już, że nagminne korzystanie z narzędzi sztucznej inteligencji może zmniejszać umiejętności, które kiedyś pracownik posiadał. Do tego istnieje też ryzyko, że początkujący programiści nie zbudują solidnych podstaw technicznych – takie obawy formułuje 35 proc. respondentów.
Nie są bezpodstawne – w tym badaniu opisywanym w „IEEE Transactions on Software Engineering (TSE)” naukowcy udowodnili, że AI pozwala napisać więcej kodu, ale użytkownicy gorzej rozumieli to, co stworzyli. Badacze z Anthropic Fellows Program natomiast doszli do wniosków, że początkujący pracownicy, którzy w znacznym stopniu polegają na sztucznej inteligencji przy wykonywaniu nieznanych im zadań, mogą w ten sposób ograniczyć możliwość nabywania nowych umiejętności.
– AI zmienia zawód programisty, ale same narzędzia to za mało. Programiści indywidualnie czują wyraźny wzrost produktywności, natomiast na poziomie organizacji korzyści pojawiają się dopiero wtedy, gdy firma przebuduje cały proces tworzenia oprogramowania, a nie tylko doda AI do istniejących metod pracy. Równie ważne jest wyzwanie dla edukacji: szkoły i uczelnie muszą szybciej przygotowywać studentów do świata, w którym AI jest codziennym narzędziem pracy – mówi Andrzej Horawa, dyrektor krajowy w Amazon Web Services Polska.
W badaniu „DevHorizon Poland 2026”, zrealizowanym przez Strand Partners, wzięło udział 500 twórców oprogramowania w Polsce.