Kompetencje cyfrowe pracowników mogą zadecydować o tym, czy gospodarka skorzysta na transformacji technologicznej – sugeruje nowa publikacja OECD. Sztuczna inteligencja (AI) jest często postrzegana jako przełom technologiczny, który już zmienia miejsca pracy. Jednak to, czy firmy będą w stanie zintegrować nowe narzędzia z profilem swojej działalności i wykorzystać ich potencjał, będzie zależało w dużej mierze od umiejętności pracowników.
W dobie intensywnego rozwoju systemów sztucznej inteligencji kompetencje cyfrowe są szczególnie ważne. Zaawansowane umiejętności programistyczne, takie jak uczenie maszynowe czy integracja systemów komputerowych, nadal są niszą, mimo że są konieczne do tego, by rozwijać i wdrażać systemy sztucznej inteligencji. Ten obszar można powierzyć stosunkowo wąskiemu gronu pracowników lub integratorów zewnętrznych – zwraca uwagę Polski Instytut Ekonomiczny (PIE). Rośnie również znaczenie ogólnych kompetencji cyfrowych. Pożądane na rynku są też zdolności do wykorzystania, analizy i interpretacji danych.
Polskie MŚP mają problem z kompetencjami cyfrowymi
Z badania PIE wynika, że 74,9 proc. przebadanych małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) deklarowało posiadanie jedynie podstawowych kompetencji cyfrowych w zakresie wdrażania rozwiązań sztucznej inteligencji. Dla 28,8 proc. luka w kompetencjach stanowiła barierę we wdrażaniu zaawansowanych technologii.
16,5 proc. przebadanych MŚP oceniło, że nie posiada praktycznie żadnych kompetencji cyfrowych w ramach zasobów organizacji. Sytuacja jest odmienna w przypadku dużych firm, gdzie występowanie barier kompetencyjnych w obszarze cyfrowym lub brak kompetencji zgłaszało jedynie 16,3 proc. przedsiębiorstw.
Ma to także odbicie w danych o adopcji AI przez przedsiębiorstwa. Polskie MŚP korzystają z tej technologii niemal najrzadziej w UE (7,09 proc. przedsiębiorstw; 35 proc. średniej UE), podczas gdy duże podmioty plasują się bliżej średniej unijnej (45,81 proc. przedsiębiorstw; 83 proc. średniej UE).
Pracownicy chcą się uczyć, a firmy za tym nie nadążają
Inwestycje w kapitał ludzki są skuteczną metodą pozyskiwania nowych kompetencji przez organizację, np. poprzez szkolenia pracowników. W kontekście sztucznej inteligencji zapewnione przez pracodawców szkolenia dla pracowników mogą przekładać się na poczucie zwiększonej wydajności oraz poprawy ogólnych warunków pracy.
Niestety tego typu inwestycje nie cieszą się w Polsce dużą popularnością. 41,1 proc. badanych MŚP nie dokonało w 2025 r. inwestycji w kapitał ludzki i nie planowało takich w kolejnym roku. To odsetek zbliżony do odsetka podmiotów, które dokonały inwestycji w kapitał ludzki w minionym roku (42,4 proc.), aczkolwiek nieco więcej, bo 57,3 proc. MŚP, planowało takie działania na 2026 r.
Jakie bariery napotykają firmy MŚP w finansowaniu szkoleń? Według OECD problemem są i ograniczenia finansowe, i podejście kadry zarządzającej. Dyrektorzy powinni patrzeć na szkolenia jak na opłacalne inwestycje, które podnoszą produktywność przedsiębiorstwa.
Badacze wskazują na szanse wynikające ze szkolenia kadry zarządzającej i ustanawiania platform wymiany wiedzy między menadżerami. To pozwala wzmacniać kulturę uczenia się w ramach organizacji. Jednak – jak wynika z badań PIE – aż 72,2 proc. MŚP nie dokonało w 2025 r. i nie planowało na 2026 r. inwestycji w rozwój procesów zarządczych i kapitał organizacyjny.
Według Banku Światowego, pracownicy w Polsce deklarują najwyższą (niespełnioną) potrzebę podnoszenia kompetencji w UE. To w połączeniu z ograniczonymi inwestycjami firm w kapitał ludzki budzi poważne obawy o przyszłą konkurencyjność przedsiębiorstw. Ostatecznie, jeżeli czerpanie korzyści z wykorzystania AI będzie wymagało odpowiednio przeszkolonej siły roboczej, to właśnie kompetencje cyfrowe staną się wąskim gardłem dla funkcjonowania firm w obszarach o znacznej ekspozycji na AI.
Przeczytaj także:
- Tylko co czwarty patent jest komercjalizowany. Uczelnie zostają daleko za firmami
- Mały produkt w ogromnym pudle? UE chce ograniczyć takie paczki
- Europa wciąż buduje tam, gdzie ryzyko jest wysokie. Rachunek za powodzie rośnie
- Rolnicy latami przepłacali za maszyny. Zmowa skończyła się wielomilionowymi karami [AKTUALIZACJA]