Sztuczna inteligencja (AI) może zwiększyć realny PKB Polski o 1,3 proc. do nawet 12,1 proc. do 2035 r. – wynika z raportu Grupy Banku Światowego. Skala korzyści będzie zależeć od tempa inwestycji firm i szybkości adaptacji pracowników do zmian na rynku pracy. Równie ważne będzie to, czy polityki publiczne będą wspierać tę transformację.
Nowy raport Banku Światowego „Navigating the Age of AI: Implications for Poland’s Economy” wskazuje, że AI może zacząć generować przyrosty produktywności w Polsce w ciągu trzech lat. Jednak osiągnięcie korzyści w zakresie PKB czy produktywności nie jest przesądzone. Będzie ono wymagało finansowania, które wesprze inwestycje związane z efektywnym wykorzystaniem AI w odpowiedniej skali. Otoczenie biznesowe będzie musiało sprzyjać innowacjom. Potrzebne będą też takie narzędzia rynku pracy, które pomogą pracownikom przechodzić do nowych ról i zawodów.
Ustalenia raportu opierają się na nowym modelu makroekonomicznym MANAGE-AI. To model, który ocenia wpływ AI na wzrost gospodarczy, miejsca pracy, płace i finanse publiczne w różnych wariantach. Nowy raport BŚ o Polsce jest pierwszym zastosowaniem tego modelu.
AI może podnieść PKB, ale potrzebne są inwestycje
– Polska ma potencjał, by stać się beneficjentem AI i wykorzystać ją jako źródło produktywności, lepszych miejsc pracy i wzrostu gospodarczego. Wyzwanie nie polega na samym dostępie do AI. Polega na produktywnym wykorzystaniu tej technologii: na mobilizowaniu inwestycji w infrastrukturę i umiejętności, które stanowią podstawę przyszłego wzrostu, od sieci cyfrowych po energię, wodę i edukację, przy jednoczesnym zapewnieniu, że pracownicy będą mogli się dostosować i rozwijać wraz ze zmianami w gospodarce – powiedział przedstawiciel Grupy Banku Światowego na Polskę Ary Naïm, cytowany w komunikacie.
Obecnie tylko 8 proc. polskich firm wykorzystuje AI w przynajmniej jednym procesie biznesowym, co wskazuje na duży potencjał jej upowszechnienia. Jednak wzrost produktywności będzie zależał w mniejszym stopniu od samego dostępu do technologii, a bardziej od zdolności firm do jej skutecznego wykorzystywania. Wzmocnienie kompetencji menedżerskich, wraz z jasnym i przewidywalnym otoczeniem regulacyjnym, będzie kluczowe dla przełożenia wdrożeń AI na wyższą produktywność.
Sektor usług biznesowych, ważny pracodawca w Polsce, należy do sektorów, które najwcześniej odczują skutki wdrażania AI. Z jednej strony rutynowe zadania będą tam w coraz większym stopniu automatyzowane. Z drugiej strony przed firmami z tego sektora otworzy się szansa przesunięcia działalności w kierunku zadań o wyższej wartości dodanej.
Pracownicy i pracodawcy muszą przygotować się na zmianę ról
Sztuczna inteligencja może stworzyć znaczną wartość gospodarczą bez zasadniczej zmiany struktury polskiej gospodarki. Jej największy wpływ będzie prawdopodobnie dotyczył sposobu organizacji pracy. Wraz z wdrażaniem nowych technologii pracownicy będą coraz częściej przechodzić między zawodami i zadaniami. Programy przekwalifikowania, aktywne polityki rynku pracy oraz wsparcie w okresie przejściowym odegrają ważną rolę w pomaganiu pracownikom w dostosowaniu się do zmian.
Zdolność do adaptacji różni się w zależności od poziomu umiejętności, wieku i płci pracowników. Z tego powodu niezbędne dla sprawiedliwej transformacji będzie ukierunkowane wsparcie. Przy istniejących obecnie rozwiązaniach, w tym podatkowych, korzyści z AI przypadają głównie właścicielom kapitału. Zapewnienie powszechnej poprawy poziomu życia oraz lepszych miejsc pracy będzie zależne od prowadzenia odpowiednich polityk na rynku pracy, a także w zakresie edukacji, ochrony socjalnej i opodatkowania – podaje Bank Światowy.
Choć raport Banku Światowego koncentruje się na Polsce, oferuje wnioski również dla innych krajów w Europie i poza nią. Kraje, które dążą do zwiększenia produktywności, mogą szukać tu odpowiedzi na zmiany demograficzne oraz zapewnienia szerokiego podziału korzyści wynikających ze wzrostu napędzanego przez AI. Raport powstał w ramach szerokiej współpracy z udziałem rządu RP, środowiska akademickiego, think tanków i partnerów międzynarodowych.