Aż 87 proc. przedsiębiorców mierzy się z opóźnieniami w płatnościach od kontrahentów. Niemal połowa ogranicza inwestycje lub odkłada rozwój nowych projektów – wynika z badania „Skaner MŚP” dla BIG InfoMonitor i BIK. Firmy coraz częściej skupiają się na utrzymaniu płynności finansowej zamiast na rozwoju, co może spowolnić modernizację całej gospodarki.
Przedsiębiorstwa coraz ostrożniej podchodzą do inwestycji i koncentrują się przede wszystkim na zabezpieczeniu bieżącej działalności. Łącznie aż 45 proc. przedsiębiorców przyznaje, że obecna sytuacja gospodarcza zniechęca ich do ekspansji oraz uruchamiania nowych projektów.
Co trzeci przedsiębiorca ogranicza wydatki na modernizację, a ponad 13 proc. całkowicie wstrzymuje inwestycje. Blisko 4 na 10 firm negatywnie ocenia wpływ obecnej sytuacji gospodarczej i geopolitycznej na funkcjonowanie biznesu.
Zatory płatnicze coraz większym problemem
Największym wyzwaniem są nieterminowe płatności, bo aż 87 proc. firm deklaruje, że kontrahenci spóźniają się z regulowaniem faktur. Ponad połowa przedsiębiorstw posiada należności przeterminowane o więcej niż miesiąc, a niemal 29 proc. czeka na zapłatę dłużej niż dwa miesiące.
Według danych Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor i BIK łączne zaległości kredytowe i pozakredytowe przedsiębiorstw przekroczyły na koniec lutego 46,2 mld zł. W ciągu roku wzrosły o prawie 2,5 mld zł, czyli o 5,7 proc.
– Skala problemu staje się jeszcze wyraźniejsza, gdy spojrzymy na obciążenia przypadające na pojedyncze przedsiębiorstwa. Obecnie na jednego niesolidnego dłużnika przypada średnio prawie 150 tys. zł zaległych zobowiązań. Tak wysoki poziom zamrożonego kapitału bezpośrednio uderza w fundamenty zaufania w relacjach biznesowych – mówi Paweł Szarkowski, prezes BIG InfoMonitor.
Jak dodaje, brak terminowych wpływów ogranicza zarówno bieżącą działalność operacyjną, jak i możliwości dalszego rozwoju.
Energia, ZUS i podatki najmocniej obciążają firmy
Przedsiębiorcy są zdania, że największą barierę stanowią rosnące koszty działalności. 37 proc. badanych obawia się dalszego wzrostu kosztów prowadzenia firmy. Dla 29 proc. największym ryzykiem są nieprzewidywalne ceny energii, gazu i paliw.
Na podobnym poziomie przedsiębiorcy wskazują rosnące składki ZUS. Obawy dotyczą również zmian podatkowych oraz wzrostu kosztów zatrudnienia.
Według danych GUS inflacja w marcu 2026 r. wyniosła 3 proc. w skali roku i 1,1 proc. w ujęciu miesięcznym. Wzrost cen był związany m.in. ze skokiem cen ropy i gazu po zaostrzeniu sytuacji na Bliskim Wschodzie.
Firmy stawiają na „tryb przetrwania”
To wszystko sprawia, że przedsiębiorcy coraz częściej przyjmują defensywną strategię działania.
– Obecnie obserwujemy u przedsiębiorców próby adaptacji do warunków permanentnej niepewności. Przy obecnej strukturze kosztów w Polsce, kluczowym warunkiem stabilności staje się żelazna dyscyplina w zakresie zarządzania wydatkami i rygorystyczne zabezpieczanie płynności finansowej – komentuje dr hab. Waldemar Rogowski, główny analityk BIG InfoMonitor.
Jak dodaje, każdy dzień opóźnienia w płatności przy wysokich kosztach finansowania i energii generuje dla firm duże straty.
Twardsze warunki współpracy
Rosnące problemy z płatnościami wpływają również na relacje między przedsiębiorstwami. Firmy decyduje się na systemy przedpłat lub dokładniejszą weryfikację kontrahentów przed podpisaniem umowy. Według badania aż 76 proc. przedsiębiorców planuje działania ograniczające ryzyko zatorów płatniczych.
– W 2026 roku aż 76 proc. przedsiębiorców planuje podjąć aktywne działania ograniczające ryzyko zatorów płatniczych. W warunkach miliardowego zadłużenia całego sektora, informacja o wiarygodności płatniczej kontrahenta staje się dziś nie tylko narzędziem zarządzania ryzykiem, ale istotnym elementem strategii przetrwania – mówi Paweł Szarkowski.
Autorzy raportu wskazują, że bez poprawy dyscypliny płatniczej i stabilizacji kosztów firmy nadal będą ograniczać inwestycje. To może utrudnić wdrażanie nowych technologii i modernizację biznesu w najbliższych miesiącach.