Od 1 stycznia 2027 roku płaca minimalna będzie wynosić 4950 zł brutto miesięcznie. Ten wzrost o około 3 proc. względem 2026 roku może przełożyć się na wyższe ceny dla konsumentów, ale nie powinno dojść do spadku zatrudnienia. Takie wnioski można wyciągnąć z badań przeprowadzonych na początku września 2026 r. wśród 500 przedsiębiorców w ramach badania Miesięcznego Indeksu Koniunktury prowadzonego przez Polski Instytut Ekonomiczny (PIE).
Co trzecia firma nie odczuje podwyżki wynagrodzeń
3 na 10 badanych firm uznało, że podwyżka płacy minimalnej wraz z początkiem przyszłego roku nie będzie ich dotyczyć. Skąd się biorą takie deklaracje? Według PIE może to wynikać z faktu, że te firmy nie zatrudniają osób, których wynagrodzenie w przeliczeniu na etat jest równe płacy minimalnej.
Naturalnie większe firmy są bardziej odporne na wzrost najniższej ustawowej pensji niż mniejsze podmioty. Nie dotyczy ona prawie połowy dużych podmiotów (48 proc.) oraz co trzeciej firmy z sektora MŚP. Te wyniki są zgodne z danymi GUS o wynagrodzeniach w podziale na wielkość przedsiębiorstwa. Mediana wynagrodzenia brutto rośnie wraz z wielkością firmy.
Wyższa płaca może trafić do cen
Wśród firm, które zatrudniają pracowników na płacy minimalnej blisko połowa (48 proc.) zadeklarowała, że w reakcji na podwyżkę podniesie ceny oferowanych produktów lub usług. 28 proc. firm uważa, że w takiej sytuacji obniży marżę działalności firmy. Tylko 20 proc. przedsiębiorstw wskazywało zmniejszenie zatrudnienia jako najbardziej prawdopodobną reakcję. Co ważne, na zadane pytanie firmy mogły udzielić maksymalnie dwóch odpowiedzi.
Wzrost kosztów dla klientów najczęściej planują firmy budowlane (50 proc.) i usługowe (42 proc.). Handel i TSL rzadziej mają takie plany (odpowiednio 15 i 22 proc.). Zamiast tego te firmy poświęcą własne marże (30 i 23 proc.).
Ta różnica między branżami jest spowodowana głównie odmienną zdolnością do przenoszenia wyższych kosztów, które generuje wyższa płaca minimalna, na ceny. Sektory, które mają bardziej zindywidualizowany, kontraktowy charakter cenników, takie jak budownictwo czy usługi, łatwiej przerzucają podwyżkę na klienta. Inaczej jest w handlu i TSL. Tutaj firmy muszą konkurować ceną, którą klienci mogą negocjować. Dlatego te dwie branże częściej szukają oszczędności po stronie marży.
Ryzyko cięć skupia się w jednej grupie
Bariera rosnących kosztów zatrudnienia jest oceniana podobnie we wszystkich branżach. Jednak ryzyko redukcji zatrudnienia w odpowiedzi na podwyżkę płacy minimalnej koncentruje się w jednej grupie. Chodzi o podmioty, które mają słabszą kondycję rynkową i finansową.
Eksperci PIE zauważyli w badaniu MIK ciekawą zależność. Firmy notujące spadek sprzedaży w skali miesiąca przekraczający 10 proc. mają 2,4 razy wyższe prawdopodobieństwo zadeklarowania, że w reakcji na planowaną podwyżkę ustawowego minimum zmniejszą zatrudnienie, niż pozostałe firmy.
Pod lupę wzięto też przedsiębiorstwa, które nie inwestują z powodu braku pieniędzy. Te mają prawie 2-krotnie wyższe prawdopodobieństwo zwolnienia części kadry niż pozostałe podmioty.
Te wyniki są zgodne z wnioskami, które płyną z opublikowanego przez PIE raportu. Rosnąca płaca minimalna w latach 2012-2024 nie doprowadziły do spadku zagregowanego zatrudnienia w powiatach. I to nawet mimo faktu, że relacja płacy minimalnej do przeciętnego wynagrodzenia wzrosła w tym czasie z 40 proc. do 52,4 proc.
Bieżące wyniki nie przeczą temu ustaleniu: koncentracja krótkoterminowego ryzyka redukcji zatrudnienia w wąskiej grupie firm o słabej kondycji jest spójna z brakiem widocznego efektu na poziomie zagregowanym. Nie jest to sprzeczne ze współczesną literaturą empiryczną, która, jak podaje PIE w raporcie, coraz częściej nie znajduje efektów zatrudnieniowych umiarkowanych podwyżek płacy minimalnej.