Starzenie się społeczeństwa będzie coraz mocniej zmieniać sposób, w jaki Polacy wydają pieniądze. Już teraz co piąty Polak ma 65 i więcej lat. Do 2070 roku takie osoby mogą stanowić 32,2 proc. populacji. Wraz ze zmianą demografii wzrośnie znaczenie m.in. wydatków na zdrowie, mieszkanie i usługi. Proces może wpłynąć również na strukturę zatrudnienia i całej polskiej gospodarki.
To zjawiska, które mają ogromne znaczenie dla struktury popytu konsumpcyjnego – uważa Polski Instytut Ekonomiczny (PIE). Gospodarstwa domowe w różnym wieku mają odmienne potrzeby wydatkowe. Oznacza to, że wraz ze starzeniem się społeczeństwa powinien zmieniać się także udział poszczególnych kategorii dóbr i usług w koszyku konsumpcyjnym Polaków.
Seniorzy zmienią strukturę wydatków
Takie oczekiwania potwierdzają badania przeprowadzone w Polsce. Sugerują one, że starzenie się polskiego społeczeństwa w połączeniu z umiarkowanym wzrostem dochodów istotnie przesunie strukturę konsumpcji gospodarstw domowych.
Naukowcy z Uniwersytetu Łódzkiego przygotowali model mikrosymulacyjny. Wskazuje, że największy wzrost udziału przewidywany jest dla kategorii związanych z mieszkaniem (+3,2 pkt. proc., głównie za sprawą nośników energii i wyposażenia domu, z 25,4 proc. do 28,6 proc.), rekreacją i kulturą (+2,2 pkt. proc., z 5,9 proc. do 8,1 proc.) oraz zdrowiem (+2,0 pkt. proc., z 6,7 proc. do 8,7 proc.). To kategorie typowo kojarzone ze starszymi gospodarstwami domowymi.
Jednocześnie najmocniej skurczy się udział wydatków w kategorii „inne” (higiena, ubezpieczenia, pozostałe usługi) – o 4,5 pkt. proc. (z 14,6 proc. do 10,1 proc) oraz żywności i napojów bezalkoholowych – o 3,3 pkt. proc. (z 19,6 proc. do 16,3 proc.). Transport i alkohol oraz sprzedaż wyrobów tytoniowych utracą po około 1 pkt. proc. udziału
Eksperci PIE zastrzegają jednak, że ten spadek może jednak mieć inne przyczyny. Może wynikać bardziej z przewidywanego wzrostu dochodów niż ze starzenia się społeczeństwa. To tzw. efekt Engla. Dodatkowo można przypuszczać, że przedstawione zmiany w strukturze popytu konsumenckiego będą większe niż przedstawione w badaniu. Wynikać to będzie z faktu, że oficjalna prognoza demograficzna GUS nie doszacowała dynamiki starzenia się polskiego społeczeństwa, o czym pisaliśmy TU.
Polacy będą mniej wydawać na towary konsumpcyjne
Starzenie się społeczeństwa idzie w parze ze wzrostem wydatków na usługi oraz spadkiem wydatków na dobra konsumpcyjne. Potwierdzają to badania prowadzone w innych państwach.
Usługami, z których najczęściej korzystają seniorzy, są usługi zdrowotne, usługi w obszarze prac domowych oraz usługi związane z konsumpcją mediów. Tymczasem młodzi ponoszą znaczne wydatki na zakup pojazdów oraz benzynę. Podobny spadek dotyczy wydatków na edukację oraz na odzież i obuwie. Koszty związane z konsumowaniem usług i dóbr z tych kategorii koncentrujuą się w młodszych gospodarstwach domowych, które często mają dzieci.
Z danych uzyskanych w badaniu przeprowadzonym w USA wynika, że wzrost odsetka populacji 65+ o 1 pkt. proc. wiąże się ze wzrostem udziału usług w konsumpcji o około 0,7 pkt. proc. Z kolei wyniki badania dotyczącego państw Unii Europejskiej obrazują, że z jednej strony osoby powyżej 50. roku życia odpowiadają za ponad połowę wydatków zdrowotnych, a z drugiej strony ich relatywny udział w wydatkach edukacyjnych jest niski i plasuje się znacznie poniżej ich udziału w populacji.
Starzenie się społeczeństwa może być również czynnikiem, który wpłynie na transformację strukturalną polskiej gospodarki. Skoro starsze osoby przeznaczają większą część swoich wydatków na usługi, to wraz ze starzeniem się populacji rośnie nie tylko udział usług w wydatkach konsumenckich, ale też odsetek osób zatrudnionych w usługach oraz udział usług w wartości dodanej całej gospodarki.
Oznacza to, że starzenie się społeczeństwa będzie napędzać strukturalne zmiany w polskiej gospodarce, tj. przesunięcie zatrudnienia i wartości dodanej generowanej w gospodarce z sektora produkcyjnego do sektora usługowego.
Przeczytaj także:
- 88 proc. popiera OZE. Problem zaczyna się, gdy wiatrak lub biogazownia trafia za płot
- Polska jest za wygodna? Start-upy dobrze tu zarabiają, ale gorzej rosną za granicą
- Europa chce mniej zależeć od Chin, ale import nadal rośnie. Deficyt pobił rekord
