Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rozpoczyna krajowy pilotaż programu ELENA (European Local Energy Assistance). Celem jest wsparcie transformacji energetycznej poprzez usługi doradcze dla spółek ciepłowniczych i samorządów.
Program ma ułatwić przygotowanie zrównoważonych inwestycji w sektorze ciepłowniczym i w budynkach użyteczności publicznej. Dodatkowo zwiększy skuteczność pozyskiwania finansowania, pośrednio też pozwoli zaoszczędzić pieniądze i poprawić jakość powietrza.
3 marca 2026 r. w Luksemburgu wiceprezes Europejskiego Banku Inwestycyjnego Ioannis Tsakiris oraz prezes zarządu NFOŚiGW Dorota Zawadzka-Stępniak podpisali umowę na realizację „Krajowego Programu Pilotażowego ELENA”.
Budżet projektu wynosi 4,5 mln euro, z czego 4,05 mln euro stanowi wsparcie z Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Krajowy Program Pilotażowy ELENA współfinansowany jest przez InvestEU Advisory Hub Unii Europejskiej.
Centrum kompetencji w NFOŚiGW
W ramach projektu w Funduszu powstanie centrum kompetencji, które ma połączyć doświadczenie krajowe z dobrymi praktykami wypracowanymi przez EBI w ramach instrumentu ELENA.
– Centrum kompetencji, które powstanie w ramach projektu ELENA jest odpowiedzią na potrzeby rynkowe w zakresie doradztwa inwestycyjnego wspierającego proces transformacji energetycznej Polski. Realizacja programu ELENA sprawia, że Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej będzie dysponować unikalną w skali Europy ofertą łączącą zarówno wsparcie merytoryczne, doradcze, jak i finansowe dla przyszłych beneficjentów – mówi Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes zarządu NFOŚiGW.
Jak dodaje, ta ambitna inicjatywa wpisuje się w strategię działania Funduszu na lata 2025-2028. Strategia zakłada rozwój doradztwa i tworzenie w NFOŚiGW centrum kompetencji. Oprócz tego planuje się także stosowanie nowoczesnych instrumentów finansowych.
Pilotaż będzie realizowany w latach 2026-2029. Z usług doradczych skorzystają jednostki samorządu terytorialnego oraz przedsiębiorstwa ciepłownicze.
Dokumentacja, która otwiera drogę do finansowania
Program ELENA zakłada opracowanie dokumentacji dla co najmniej 65 podmiotów z sektora ciepłowniczego oraz przygotowanie co najmniej 80 inwestycji dotyczących termomodernizacji budynków użyteczności publicznej.
Wsparcie obejmie m.in. audyty energetyczne, studia wykonalności, dokumentację techniczną, analizy ex-ante oraz pomoc w przygotowaniu postępowań o udzielenie zamówień publicznych.
Dzięki wysokiej jakości dokumentacji samorządy mają zwiększyć swoje szanse na pozyskanie środków zewnętrznych. Przykładowo chodzi tu o pieniądze z Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) oraz Funduszu Modernizacyjnego. Ma to przyspieszyć podejmowanie decyzji inwestycyjnych i usprawnić proces przyznawania dofinansowania.
NFOŚiGW zapowiada dotarcie również do tych podmiotów, które dotąd nie rozpoczynały inwestycji z powodu braku specjalistycznego know-how lub ograniczeń finansowych.
Oszczędności i czystsze powietrze
Modernizacje budynków publicznych i unowocześnienie lokalnych systemów ciepłowniczych mają przynieść wymierne oszczędności. Wiążą się one ze zmniejszeniem zużycia energii oraz wzrostem efektywności instalacji. Równocześnie zwiększy się udział odnawialnych źródeł energii, co przełoży się na redukcję emisji gazów cieplarnianych.
Efektem ma być poprawa jakości powietrza i komfortu życia mieszkańców – zarówno w dużych miastach, jak i w mniejszych gminach.
Wybór firm doradczych planowany jest jeszcze w tym roku, a następnie ich usługi zostaną udostępnione samorządom. NFOŚiGW zakłada kontynuację programu po zakończeniu pilotażu oraz możliwość jego rozszerzenia na kolejne sektory i grupy beneficjentów.
Przeczytaj także:
- Roboty nie zabiorą pracy, ale zmienią kompetencje. Jakich pracowników szuka rynek?
- 330 mld zł rocznie i zabetonowany system. Budownictwo nie wykorzystuje potencjału
- Polski startup tworzy tarczę dla satelitów. ARES Shield AI rozwija system przeciw ASAT i dronom
