Zdrowie zależy nie tylko od stylu życia, ale także od warunków, w jakich funkcjonujemy na co dzień. Zanieczyszczenia powietrza przyczyniły się do 7,9 mln zgonów na świecie w 2023 roku – wynika z danych Health Effects Institute. Coraz częściej wskazuje się, że jednym z najważniejszych czynników wpływających na zdrowie jest transport. Sposób przemieszczania się w miastach wpływa nie tylko na środowisko, ale też na ryzyko chorób i jakość życia mieszkańców.
Transport wpływa na zdrowie bardziej, niż się wydaje
O zdrowiu najczęściej mówi się w kontekście diety czy aktywności fizycznej. Tymczasem równie istotne są jakość powietrza, poziom hałasu i warunki życia w mieście. Transport jest jednym z głównych czynników wpływających na te elementy, bo odpowiada zarówno za emisję zanieczyszczeń, jak i za hałas czy ryzyko wypadków.
Według raportu Health Effects Institute „State of Global Air” w 2023 roku zanieczyszczenie powietrza było powiązane z 7,9 mln zgonów na świecie. Aż 86 proc. z nich dotyczyło chorób niezakaźnych, takich jak choroby serca, udary, cukrzyca czy nowotwory.
Skutki zdrowotne wykraczają poza układ oddechowy
Coraz więcej badań pokazuje, że wpływ zanieczyszczeń jest szerszy, niż wcześniej zakładano. W 2023 roku około 626 tys. zgonów związanych było z demencją powiązaną z jakością powietrza.
Zanieczyszczenia powietrza wpływają również na najmłodszych. Mogą zaburzać rozwój płuc, zwiększać ryzyko infekcji i oddziaływać na organizm już na etapie życia płodowego. Według danych Health Effects Institute w 2023 roku były powiązane z 676 tys. zgonów dzieci poniżej 5. roku życia.
Transport oddziałuje na zdrowie nie tylko przez emisje. Istotnym czynnikiem jest także hałas. Europejska Agencja Środowiska wskazuje, że ponad jedna piąta mieszkańców Unii Europejskiej jest narażona na chronicznie szkodliwy poziom hałasu drogowego. To przekłada się na problemy ze snem, zmęczenie i pogorszenie samopoczucia.
Jak na mieszkańców wpłynęła zmiana w londyńskim transporcie
Doświadczenia niektórych miast pokazują, że wpływ transportu można ograniczać. Przykładowo Londyn, który jest w czołówce największych europejskich metropolii, wdrożył rozwiązania, które poprawiły jakość powietrza. Już w 2018 roku poprawa jakości powietrza była efektem zmian w komunikacji miejskiej i transporcie prywatnym.
Londyn postawił na niskoemisyjne autobusy. Wprowadzono też strefę ULEZ (Ultra Low Emission Zone), czyli odpowiednik naszej Strefy Czystego Transportu. Dzięki temu ruch najbardziej emisyjnych pojazdów się zmniejszył. Emisja tlenków azotu z autobusów na trasach objętych Low Emission Bus Zones spadła średnio aż o około 90 proc.
Po rozszerzeniu strefy ULEZ w całym Londynie stężenia NO₂ przy ulicach spadły w 2024 roku średnio o 27 proc., a emisje z transportu drogowego zmniejszyły się o 36 proc. Miasto szacuje, że do 2050 roku działania te mogą zapobiec ponad 250 tys. przypadków chorób związanych z zanieczyszczeniem powietrza i 1,09 mln hospitalizacji.
Lżejsza mobilność to element rozwiązania
Miasta potrzebują bardziej zróżnicowanego podejścia do mobilności. W przypadku krótkich tras coraz większą rolę mogą odgrywać lżejsze i mniej emisyjne środki transportu. Choć nie rozwiążą wszystkich problemów, dobrze zaspokoją część codziennych potrzeb, bo są kompaktowe i łatwiej dopasowują się do ograniczonej przestrzeni.
– To właśnie w takich rozwiązaniach widać dziś duży potencjał dla bardziej przyjaznej mobilności miejskiej. Lekkie pojazdy elektryczne mogą wspierać codzienne poruszanie się na krótkich dystansach, pomagają ograniczać lokalną emisję spalin podczas jazdy i poruszają się ciszej niż tradycyjne pojazdy. Dla części użytkowników są też po prostu wygodnym i praktycznym sposobem przemieszczania się po mieście lub w najbliższej okolicy. W komunikacji o zdrowiu nie trzeba więc mówić wyłącznie o ograniczeniach i zagrożeniach. Warto mówić także o rozwiązaniach, które poprawiają codzienny komfort życia i wspierają bardziej zrównoważone otoczenie – mówi Aneta Płatek, Dyrektor Generalna Electroride.
Jakość powietrza, poziom hałasu oraz dostęp do odpowiednich środków transportu wpływają na komfort życia mieszkańców miast. W tym kontekście decyzje dotyczące mobilności stają się elementem polityki zdrowotnej.
Polecamy również:
- Strefa Czystego Transportu w Katowicach pod ostrzałem ekspertów. „To kompromitacja”
- Zanieczyszczenia powietrza wpływają na rozwój dzieci. Oto wyniki badania
- Kapitał krajowy przejmuje rynek nieruchomości inwestycyjnych. Biura wracają do łask
