Ponad 20 mln Polaków od 15 lutego może składać roczne zeznania podatkowe. Choć systemy do rozliczeń są coraz bardziej zautomatyzowane, stres nie znika. Z najnowszego badania przeprowadzonego na zlecenie PITax wynika, że 56 proc. ankietowanych obawia się popełnienia błędu w rocznym PIT. Co trzeci przyznaje natomiast, że nie zna ulg, które mogłyby obniżyć jego podatek.
Sezon rozliczeniowy potrwa do 30 kwietnia. Jak deklarują respondenci, blisko połowa z nich zamierza wysłać deklarację jeszcze do końca lutego. Szybkie rozliczenie oznacza szybszy ewentualny zwrot podatku, ale – jak pokazuje badanie – nie eliminuje to niepokoju.
Gąszcz przepisów i rosnąca dezorientacja
Źródłem stresu są przede wszystkim zmieniające się i trudne do zrozumienia regulacje. 38 proc. badanych przyznało, że nie wie, czy zasady rozliczeń uległy zmianie. To o 6 pkt proc. więcej niż rok wcześniej. Co piąty ankietowany wprost wskazuje na skomplikowane przepisy, a 24 proc. ma trudności ze zrozumieniem ulg podatkowych.
– Mimo że rozliczenie PIT za sprawą rządowych systemów jest w teorii coraz prostsze, to poziom niepewności wśród podatników pozostaje na wysokim poziomie. Coraz więcej osób przyznaje, że gubi się w gąszczu przepisów, nie wiedząc nawet, czy zasady rozliczeń uległy zmianie. Paradoksalnie, im bardziej fiskus automatyzuje proces rozliczeń, tym bardziej Polacy obawiają się, że coś ważnego może im umknąć. Lęk przed błędem to efekt skomplikowanych regulacji i zbyt często zmieniających się interpretacji podatkowych. Niezbędne w tym gąszczu okazują się rzetelna wiedza o aktualnych przepisach oraz intuicyjne narzędzia, które podpowiedzą podatnikowi najlepsze rozwiązania – komentuje dr Krzysztof Biernacki, doradca podatkowy PITax.
Badanie pokazuje też wyraźny brak zaufania do automatycznych mechanizmów. 51 proc. ankietowanych woli samodzielnie sprawdzić dostępne ulgi, zamiast polegać wyłącznie na rządowym systemie. 41 proc. deklaruje, że szuka wsparcia u niezależnych doradców lub korzysta z komercyjnych, choć bezpłatnych programów do rozliczeń.
Ulgi podatkowe pod lupą
Nieznajomość ulg deklaruje 33 proc. respondentów. Jednocześnie aż 88 proc. chciałoby lepiej poznać dostępne rozwiązania pozwalające obniżyć podatek. To o 5 pkt proc. więcej niż w 2025 roku. Widać wyraźnie, że w warunkach presji kosztowej Polacy szukają realnych oszczędności.
Z drugiej strony rośnie popularność rządowego systemu do rozliczeń PIT. Można więc wnioskować, że część podatników – w obawie przed błędami – decyduje się na automatyczne zatwierdzenie deklaracji, nawet jeśli nie ma pewności, czy w pełni wykorzystała przysługujące ulgi.
– Wyniki badania pokazują jasno: Polacy nie chcą jedynie wywiązać się z obowiązku podatkowego. Szukają realnych oszczędności, ale czują, że systemy automatyczne nie działają na ich korzyść. Fakt, że ponad połowa podatników nie wierzy w skuteczność automatycznego dopasowania ulg przez system rządowy, to potężny mandat zaufania dla niezależnych narzędzi i doradców. Podatnik chce mieć pewność, że jego deklaracja jest nie tylko poprawna, ale przede wszystkim najbardziej korzystna finansowo – dodaje dr Krzysztof Biernacki.
AI w podatkach? Ostrożne podejście
Sztuczna inteligencja coraz śmielej wchodzi do świata finansów osobistych, ale w obszarze podatków budzi wyraźny sceptycyzm. Z pomocy AI przy wyszukiwaniu informacji podatkowych korzysta już 25 proc. badanych, wobec 20 proc. rok wcześniej. Jednak tylko 15 proc. użytkowników oceniło odpowiedzi algorytmów jako kompletne i jakościowe. 4 proc. znalazło w nich błędy, a 10 proc. nie zweryfikowało odpowiedzi.
Największy opór dotyczy jednak powierzenia AI samego wypełniania deklaracji. Aż 67 proc. Polaków nie jest gotowych oddać tego zadania maszynie. Dla 36 proc. to zbyt poważna odpowiedzialność, by powierzyć je maszynie.
Polski podatnik w 2026 roku to osoba cyfrowa, ale ostrożna. Korzysta z narzędzi online, szuka wiedzy w sieci, testuje nowe rozwiązania. Jednocześnie nie chce tracić kontroli nad własnym rozliczeniem. W tym sezonie podatkowym ważne okaże się więc nie tylko szybkie złożenie deklaracji, lecz także poczucie bezpieczeństwa i pewność, że wykorzystano wszystkie dostępne możliwości.
Badanie „Rozliczenie podatku PIT” przeprowadziła pracownia badawcza SW Research na zlecenie PITax. W ankiecie wzięła udział reprezentatywna grupa 1000 dorosłych Polaków z miast i wsi. Badanie zrealizowano metodą CAWI pod koniec stycznia 2026 roku.
Polecamy również:
- Polski rynek pracy po umowie UE-Indie. Eksport zyska, ale czy wszyscy?
- Blisko 200 tys. przedsiębiorców zamknęło swoje firmy JDG w 2025 roku
- Oszukani na „Czyste Powietrze”. Będzie pomoc dla poszkodowanych, ale są warunki
