Część młodych osób zaczyna dorosłość z finansowym obciążeniem, zanim zdąży zbudować stałe dochody i historię płatniczą. Ponad 31 tys. osób w wieku 18-20 lat ma zaległe zobowiązania wpisane do rejestru dłużników – wynika z danych BIG InfoMonitor i BIK. Łączna kwota ich zaległości wynosi 97,7 mln zł.
Problem dotyczy osób, które dopiero uzyskały możliwość samodzielnego zaciągania zobowiązań. Dla części z nich pierwsze abonamenty, raty i pożyczki szybko stały się źródłem zaległości.
Prawie 98 mln zł zaległości młodych
Według BIG InfoMonitor i BIK 31 280 osób w wieku 18-20 lat ma wpis w rejestrze dłużników. Ich łączne zaległe zadłużenie wynosi 97,7 mln zł.
Niemal połowę tej kwoty, czyli 46,3 mln zł, stanowią zobowiązania pozakredytowe. Chodzi m.in. o mandaty za jazdę bez biletu, rachunki za telefon, internet, czynsze czy alimenty.
– Maturzyści często postrzegają pełnoletność jako nieograniczoną wolność, zapominając, że idzie ona w parze z pełną odpowiedzialnością prawną i finansową. W naszej bazie widzimy, że blisko 80 proc. zadłużonych w tej grupie wiekowej ma zaległości do 5 tys. zł. Choć w świecie dorosłych finansów kwota ta może wydawać się niewielka, to dla osoby bez stałych dochodów, skupionej na egzaminach i wyborze dalszej ścieżki, jest to bariera niezwykle trudna do pokonania. To finansowy falstart, który może rzutować na kolejne lata – mówi dr hab. Waldemar Rogowski, główny analityk BIG InfoMonitor.
Młodzi deklarują etykę, ale decyzje bywają inne
Z badania Quality Watch dla BIG InfoMonitor „Kultura finansowa Polaków” wynika, że 79 proc. osób w wieku 18-24 lat uznaje etykę za ważną lub bardzo ważną wartość. Jednocześnie część młodych przyznaje się do zachowań, które pokazują problemy z finansową odpowiedzialnością. Jedna piąta badanych deklaruje jazdę komunikacją miejską bez ważnego biletu, a 12 proc. dobrowolną pracę „na czarno”, mimo możliwości legalnego zatrudnienia. 7 proc. świadomie nie oddało w terminie pożyczki zaciągniętej u znajomych lub rodziny. Z kolei 13 proc. młodych przyznaje się do świadomego nieterminowego opłacania zobowiązań pozakredytowych, np. rachunków za media.
– Dane pokazują, że problemem nie jest wyłącznie brak pieniędzy, ale przede wszystkim wiedza i odpowiednie podejście do finansów. Kultura finansowa to nie tylko znajomość rachunków czy oszczędzania, lecz także codzienne nawyki, odpowiedzialność i uczciwość w regulowaniu zobowiązań. Szczególnie niepokoi fakt, że młodzi często mają świadomość swoich działań, a mimo to podejmują ryzykowne lub nieetyczne decyzje – tłumaczy Paweł Szarkowski, prezes BIG InfoMonitor.
Problemy finansowe uderzają też psychicznie
Negatywne doświadczenia finansowe wywołują u młodych silne emocje. 39 proc. badanych w wieku 18-24 lata wskazuje złość, a 38 proc. poczucie niesprawiedliwości. Na tle innych grup wiekowych młodzi najczęściej mówią też o stresie i spadku poczucia własnej wartości. Stres wskazuje 27 proc. respondentów, a spadek poczucia własnej wartości 12 proc.
To pokazuje, że zadłużenie na starcie dorosłości nie jest tylko problemem ekonomicznym. Może wpływać także na poczucie kontroli, bezpieczeństwa i dalsze decyzje życiowe.
– Majowe egzaminy zakończą się odebraniem świadectw, ale dla ponad 31 tysięcy nastolatków prawdziwa „poprawka” będzie trwała znacznie dłużej. Egzamin dojrzałości to nie tylko test z matematyki czy rozprawka. To również umiejętność zarządzania własnym portfelem. Patrząc na nasze dane, widać wyraźnie, że przed tegorocznymi maturzystami jeszcze długa droga, by zrozumieć, że w dorosłym życiu każda próba obejścia systemu ma swoją cenę i ostatecznie i tak płaci się z własnej kieszeni – dodaje Paweł Szarkowski.
Zadłużenie rośnie, choć skala nadal jest mała
Zaległości osób w wieku 18-20 lat stanowią około 0,12 proc. wobec niemal 81,5 mld zł łącznych zaległych zobowiązań kredytowych i pozakredytowych wszystkich Polaków. Jednak w ciągu roku zadłużenie najmłodszych dorosłych wzrosło jednak o ponad 9 mln zł. To sygnał, że problem narasta szybciej, niż mogłaby sugerować sama skala zaległości.
Podobnie wygląda sytuacja w przypadku zobowiązań pozakredytowych. 46,2 mln zł zaległości młodych to około 0,1 proc. z ponad 44 mld zł takich długów notowanych wśród starszych Polaków.
– Problem nie leży w samej skali przeterminowanego zadłużenia, ale w tym, jak wcześnie się ono pojawia i z czego wynika. Podczas gdy starsze pokolenia najczęściej wpadają w spiralę długów po latach korzystania z kredytów czy pożyczek, prowadzenia działalności gospodarczej czy problemów zawodowych, u młodych zaległości zaczynają się już na etapie pierwszych decyzji finansowych – mówi dr hab. Waldemar Rogowski.
Jak dodaje, młodzi jako przyczyny negatywnych zachowań finansowych wymieniają m.in. „cwaniactwo”, chęć szybszego załatwienia sprawy, trudne doświadczenia życiowe, presję społeczną i brak edukacji finansowej.
Mężczyźni częściej są dłużnikami
W grupie niesolidnych dłużników do 20. roku życia mężczyzn jest więcej niż kobiet. Według danych BIG InfoMonitor jest ich 18 583, podczas gdy kobiet 12 697.
Zróżnicowanie widać również regionalnie. Najwyższe przeterminowane zadłużenie odnotowano w województwie mazowieckim, gdzie łączna kwota zaległości wynosi prawie 12 mln zł. Na kolejnych miejscach znalazły się województwa śląskie i dolnośląskie, z zadłużeniem odpowiednio 11,9 mln zł i 10,6 mln zł. Najmniejsze zaległości mają młode osoby z województwa świętokrzyskiego, gdzie łączna kwota wynosi 1,3 mln zł.
– Statystyczny młody niesolidny dłużnik to mężczyzna, który często przecenia swoje możliwości finansowe. Najwyższa kwota zaległości w tej grupie wiekowej to aż 496 213 zł – rekordzista z województwa małopolskiego. Dla osiemnastolatka oznacza to praktycznie finansowe wykluczenie już na starcie dorosłego życia. Takie przypadki są dobitnym dowodem na to, że brak elementarnej edukacji ekonomicznej w szkole mści się natychmiast po otrzymaniu dowodu osobistego – podsumowuje dr hab. Waldemar Rogowski.
Edukacja finansowa to część dorosłości
Dane BIG InfoMonitor pokazują, że wejście w dorosłość oznacza nie tylko nowe możliwości, ale też realną odpowiedzialność za decyzje finansowe. Pierwsze długi mogą utrudnić młodym korzystanie z usług finansowych, budowanie wiarygodności płatniczej i planowanie kolejnych etapów życia.
Badanie „Kultura finansowa Polaków” zostało wykonane metodą CAWI przez Quality Watch dla BIG InfoMonitor na próbie 1090 pełnoletnich Polaków w 2025 roku.
Polecamy także:
- W pociągu miejsc niby nie ma, ale fotele stoją puste. Podróżujący chcą zmiany
- Sklepy internetowe mają miesiąc na przycisk zwrotu. Potem mogą posypać się kary
- Droższe mieszkania i kredyty bez ulgi. Klienci zaczynają się spieszyć
