Przedsiębiorcy mają czas tylko do 20 maja na złożenie rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za 2025 rok. Obowiązek dotyczy osób rozliczających się według skali podatkowej, podatkiem liniowym oraz ryczałtem – niezależnie od tego, czy prowadziły działalność przez cały rok, czy ją zawieszały. To ważne, ponieważ razem z deklaracją trzeba uregulować ewentualną niedopłatę, a brak rozliczenia może skutkować zaległością wobec ZUS.
Roczne rozliczenie należy wykazać w deklaracji ZUS DRA lub ZUS RCA za kwiecień 2026 roku. Z obowiązku zwolnione są m.in. osoby rozliczające się kartą podatkową oraz wspólnicy spółek komandytowych.
Składka zdrowotna – kto i jak ją rozlicza?
W przypadku przedsiębiorców rozliczających się według skali podatkowej miesięczna składka zdrowotna wynosi 9 proc. dochodu i jest ustalana na podstawie dochodu z poprzedniego miesiąca. Nie może być jednak niższa niż minimalna składka wynikająca z obowiązującego minimalnego wynagrodzenia.
Rok składkowy w ZUS trwa od 1 lutego do 31 stycznia kolejnego roku. Oznacza to, że składka za styczeń 2026 roku była jeszcze obliczana według zasad obowiązujących od lutego 2025 roku.
Minimalna składka zdrowotna dla przedsiębiorców rozliczających się według skali podatkowej wynosiła:
- 314,96 zł za styczeń 2026 roku,
- 432,54 zł za okres od lutego do grudnia 2026 roku.
Podobne zasady obowiązują przedsiębiorców na podatku liniowym. W ich przypadku składka wynosi 4,9 proc. dochodu, ale również nie może spaść poniżej minimalnej wartości obowiązującej dla skali podatkowej.
Ryczałtowcy płacą składkę zależną od przychodu
Inaczej wygląda sytuacja przedsiębiorców rozliczających się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Tutaj wysokość składki zdrowotnej zależy od rocznego przychodu firmy. Podstawą jej wyliczenia jest procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z IV kwartału poprzedniego roku.
W 2026 roku miesięczna składka zdrowotna na ryczałcie wynosi:
- 498,35 zł – przy przychodzie do 60 tys. zł,
- 830,58 zł – przy przychodzie od 60 tys. zł do 300 tys. zł,
- 1495,04 zł – przy przychodzie powyżej 300 tys. zł.
– Na ryczałcie rok składkowy dla celów składki zdrowotnej pokrywa się z rokiem kalendarzowym, czyli trwa od 1 stycznia do końca grudnia tego samego roku. W tej formie opodatkowania przedsiębiorca może wybrać sposób naliczania składki zdrowotnej na podstawie przychodów bieżących lub na podstawie przychodów ubiegłorocznych, jeżeli prowadził działalność cały ubiegły rok – mówi Joanna Łuksza, kierownik Zespołu Ekspertów Księgowych w IFIRMA.PL.
Składkę zdrowotną można częściowo odliczyć
Forma opodatkowania wpływa również na możliwość rozliczenia składki zdrowotnej podatkowo. Najmniej korzystne zasady obowiązują przedsiębiorców rozliczających się według skali podatkowej. W ich przypadku składki zdrowotnej nie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów ani odliczyć od dochodu.
– Inaczej wygląda sytuacja przedsiębiorców na podatku liniowym. Mogą oni uwzględnić zapłacone składki zdrowotne w kosztach podatkowych albo odliczyć je od dochodu, jednak wyłącznie do limitu określonego w przepisach. Z kolei podatnicy rozliczający się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych mogą pomniejszyć przychód o 50 proc. zapłaconych składek zdrowotnych. Oznacza to, że choć sama składka pozostaje obowiązkowym obciążeniem, w części może obniżyć podstawę opodatkowania – wyjaśnia Joanna Łuksza z IFIRMA.PL.
Nadpłata albo niedopłata do rozliczenia z ZUS
Jeśli z rocznego rozliczenia wynika nadpłata składki zdrowotnej, przedsiębiorca może złożyć wniosek o jej zwrot.
Dokument RZS-R zostanie udostępniony na profilu płatnika w eZUS lub PUE ZUS dzień po złożeniu rozliczenia. Wniosek trzeba wysłać najpóźniej do 1 czerwca 2026 roku. Zwrot środków powinien nastąpić do 3 sierpnia 2026 roku. Jeżeli przedsiębiorca nie złoży wniosku o zwrot, ZUS rozliczy nadpłatę na jego koncie.
W przypadku zaległości środki zostaną przeznaczone najpierw na ich spłatę.
Z kolei ewentualną niedopłatę trzeba uregulować razem ze składkami za kwiecień, czyli również do 20 maja 2026 roku. Po tym terminie może ona zostać potraktowana jako zaległość wobec ZUS.
Minimalna składka zdrowotna wzrosła od lutego
Od 1 lutego 2026 roku wzrosła minimalna podstawa wymiaru składki zdrowotnej dla części przedsiębiorców. Zmiana objęła osoby rozliczające się według skali podatkowej, podatkiem liniowym oraz korzystające z IP Box.
Minimalna miesięczna podstawa wymiaru składki zdrowotnej wynosi obecnie 4806 zł, co przekłada się na składkę w wysokości 432,54 zł miesięcznie. Dla porównania jeszcze za styczeń 2026 roku minimalna składka wynosiła 314,96 zł.
– Zmianę tę odczują szczególnie przedsiębiorcy osiągający niskie dochody albo okresowo wykazujących stratę z działalności gospodarczej. W praktyce oznacza to, że nawet przedsiębiorca, który w danym miesiącu nie osiągnie realnego dochodu, nadal będzie zobowiązany do opłacenia minimalnej składki zdrowotnej w pełnej wysokości. Zmiana ma też duże znaczenie dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, zwłaszcza w branżach o nieregularnych przychodach – komentuje Joanna Łuksza z IFIRMA.PL.
Najważniejsze terminy
Dla przypomnienia, oto najważniejsze daty, które powinny znaleźć się w kalendarzach przedsiębiorców:
- 20 maja 2026 r. – termin złożenia rocznego rozliczenia składki zdrowotnej i opłacenia ewentualnej niedopłaty,
- 1 czerwca 2026 r. – termin wysłania wniosku o zwrot nadpłaty,
- 1 lipca 2026 r. – ostateczny termin korekty rozliczenia,
- 3 sierpnia 2026 r. – najpóźniejszy termin zwrotu nadpłaty przez ZUS.
Przeczytaj także:
- Gastronomia z miliardowym problemem. Restauracje odpowiadają za większość długów
- Opiekunowie seniorów pilnie poszukiwani. Kryzys będzie narastał
- Gdy brakuje pieniędzy, firmy wybierają, komu zapłacić. ZUS poczeka, pracownik nie
