Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) 12 lutego wyda pierwszy wyrok w sprawie dotyczącej złotówkowych kredytów hipotecznych opartych na wskaźniku WIBOR. To efekt pytania prejudycjalnego skierowanego przez polski sąd. W toku są jeszcze trzy inne sprawy odnoszące się do podobnych wątpliwości. Orzeczenie może mieć znaczenie dla tysięcy kredytobiorców oraz dla praktyki banków.
Kredyty frankowe wciąż w tle
Do TSUE co roku trafia około 900 spraw, z czego większość stanowią pytania prejudycjalne zadawane przez sądy krajowe. Polska należy do państw, które kierują je najczęściej. W ostatnich latach w centrum zainteresowania znalazły się przede wszystkim sprawy dotyczące umów kredytowych.
– Jeśli chodzi o polskie sprawy w toku, które budzą największe zainteresowanie, to w zakresie ochrony konsumenta cały czas mamy sprawy frankowe, które odbijają się szerokim echem. To są pytania w szczególności Sądu Okręgowego w Warszawie, dotyczące rozliczania między stronami umowy kredytu hipotecznego, która została uznana za nieważną – mówi Jarosław Zasada, attaché prasowy z Wydziału Kontaktów z Mediami i Informacji w Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
W sprawach frankowych zapadło już kilkanaście wyroków TSUE. W większości interpretowano je jako korzystne dla kredytobiorców. Trybunał potwierdził m.in. prawo konsumentów do pełnej rekompensaty po unieważnieniu umowy oraz do odsetek ustawowych za opóźnienie. Odniósł się też do zakazu stosowania przez banki prawa zatrzymania.
Ostatni wyrok i potrącenia
W wyroku z 22 stycznia 2026 roku w sprawie C-902/24 TSUE potwierdził, że potrącenie wzajemnych wierzytelności banku i konsumenta jest zgodne z dyrektywą 93/13/EWG. Jednocześnie Trybunał stwierdził, że bank nie może domagać się odsetek za opóźnienie, zanim umowa kredytu nie zostanie prawomocnie uznana za nieważną.
TSUE dopuścił także możliwość zgłaszania przez banki zarzutu potrącenia, również warunkowo. Dodano jednak, że jego skuteczność zależy od przepisów prawa krajowego.
WIBOR przed Trybunałem
Nowym wątkiem w orzecznictwie TSUE są sprawy dotyczące kredytów złotówkowych opartych na wskaźniku WIBOR.
– Nowy typ spraw, również w wątku konsumenckim, stanowią kwestie ewentualnego stwierdzenia nieuczciwych warunków w umowach kredytów hipotecznych opartych na wskaźniku referencyjnym WIBOR. Pierwsza taka sprawa zostanie rozstrzygnięta 12 lutego. Trzy inne dotyczące analogicznych kwestii są w toku i kolejne pytania zapewne jeszcze wpłyną – mówi Jarosław Zasada.
Lutowe rozstrzygnięcie dotyczy sprawy C-471/24, skierowanej do TSUE przez Sąd Okręgowy w Częstochowie w lipcu 2024 roku. Sąd zapytał m.in., czy postanowienia umowy odwołujące się do WIBOR mogą zostać uznane za nieuczciwe warunki umowne w rozumieniu dyrektywy 93/13/EWG.
Kolejne pytania z Warszawy i Krakowa
Toczą się również sprawy wszczęte na podstawie pytań prejudycjalnych sądów w Warszawie i Krakowie. Sprawa C-586/25 dotyczy przejrzystości i równowagi stron w umowach kredytowych opartych na WIBOR. Z kolei sprawa C-607/25 odnosi się do granic ryzyka kredytobiorcy i możliwości obciążania konsumenta nieograniczonym wzrostem oprocentowania.
Najnowsze pytanie, skierowane do TSUE przez Sąd Okręgowy w Warszawie we wrześniu 2025 roku (C-630/25), dotyczy tego, czy bank mógł stosować wskaźnik tworzony na podstawie deklaracji samych banków, bez publicznego nadzoru i w pełni przejrzystej metodologii.
TSUE ma ręce pełne roboty
Z danych TSUE wynika, że w 2024 roku do Trybunału wpłynęło 920 nowych spraw, z czego 573 stanowiły odesłania prejudycjalne. Polska skierowała w tym czasie 47 pytań, ustępując pod tym względem jedynie Włochom (98) i Niemcom (66).
Jak dodaje attaché prasowy TSUE, zasadniczą częścią spraw dotyczących Polski są pytania prejudycjalne zadawane przez polskie sądy. Obecnie toczy się 70 takich postępowań. Jednak jest też kilka spraw, w których to Komisja Europejska pozwała Polskę. Chodzi tu o niewdrożenie prawa unijnego oraz skargi wniesione przez Polskę, w szczególności dotyczące pakietu Fit for 55.
W ubiegłym roku Komisja Europejska skierowała do TSUE sprawy przeciwko Polsce m.in. w związku z przekroczeniami dopuszczalnych poziomów dwutlenku azotu, brakiem zaktualizowanego Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu oraz brakiem długoterminowej strategii klimatycznej. Natomiast w lipcu i sierpniu 2023 roku Polska zaskarżyła do Trybunału pięć aktów prawnych będących częścią pakietu Fit for 55. Dotyczyły m.in. mechanizmu CBAM, zakazu rejestracji nowych samochodów spalinowych od 2035 roku oraz zmian w systemie handlu emisjami ETS
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej działa od 1952 roku i odpowiada za jednolite stosowanie oraz wykładnię prawa unijnego. W jego skład wchodzi 27 sędziów oraz 11 rzeczników generalnych. Co więcej, obok Trybunału funkcjonuje Sąd Unii Europejskiej, który rozpoznaje m.in. skargi przedsiębiorców na decyzje Komisji Europejskiej.
Polecamy także:
- Eksperci alarmują w sprawie WIBOR-u. Obciążenie sądów może szybko wzrosnąć
- KSeF dla mikrofirm opóźniony? Przedsiębiorcy apelują do Sejmu
- OECD ostrzega: Europa starzeje się szybciej, niż przewidywały prognozy
